• Statystyki

    • Odwiedziny: 325679
    • Do końca roku: 299 dni
    • Do wakacji: 110 dni
  • Kontakt

    Telefon: 75 778 82 19

Ruch to Zdrowie - Terapia zaburzeń sensorycznych

 

TERAPIA ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM W ZAWIDOWIE



Metoda integracji sensorycznej to jedna z metod, która wykorzystywana jest w pracy z dziećmi, u których zaobserwować można m.in. trudności w zakresie umiejętności ruchowych, nadwrażliwość sensoryczną czy problemy z koncentracją. Terapia SI najczęściej przebiega w formie zabawy. Poprzez huśtanie się w hamakach, balansowanie, zabawy z piłką, zabawy słuchowo-wzrokowe układ nerwowy i mózg dziecka uczy się reagowania na bodźce zewnętrzne i integracji wrażeń płynących z różnych zmysłów.

Po kilku miesiącach powinny być widoczne pozytywne efekty – poprawie ulega sprawność fizyczna dziecka, jego funkcjonowanie emocjonalne, a także koncentracja, funkcje wzrokowe i słuchowe.

Co to jest integracja sensoryczna?

Integracja sensoryczna to zdolność układu nerwowego do organizacji i interpretacji informacji dostarczanych przez zmysły oraz adekwatna reakcja organizmu na bodźce płynące z otoczenia. Oznacza to, że mózg otrzymuje informacje pochodzące ze wszystkich receptorów: wzrokowych, słuchowych, smakowych, węchowych i czuciowych, potrafi je odpowiednio zinterpretować i na nie odpowiedzieć. Integracja sensoryczna rozpoczyna się już w okresie płodowym i kształtuje się do około 7 roku życia. Układ funkcjonuje dobrze, jeżeli wszystkie funkcje są zrównoważone. Jeśli jednak przetwarzanie bodźców jest zakłócone, może to rzutować na całościowe funkcjonowanie dziecka – na jego rozwój motoryczny, umiejętność skupiania uwagi i uczenia się oraz na rozwój emocjonalny.

DIAGNOZA ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Diagnoza SI polega na kompleksowych badaniach dziecka wykonanych przez wykwalifikowanego terapeutę SI.

Proces diagnostyczny odbywa się na 3 (czasem 4) spotkaniach w zależności od współpracy z dzieckiem oraz poziomu jego koncentracji i samopoczucia.

Diagnoza procesów integracji sensorycznej składa się z kilku części:

1. Wywiad z rodzicami- terapeuta SI zadaje pytania dotyczące przebiegu ciąży, porodu, rozwoju dziecka, przebytych chorób i innych problemów zdrowotnych. Warto, aby rodzice przynieśli ze sobą informacje od innych specjalistów zajmujących się dzieckiem np. neurologa, logopedy, psychologa.

2. Kwestionariusze - rodzice zostają poproszeni o wypełnienie szczegółowych kwestionariuszy, które stanowią dopełnienie procesu diagnostycznego

3. Próby kliniczne
- dziecko, na prośbę terapeuty wykonuje kilka zadań, które mają na celu wykluczenie lub potwierdzenie występowania u dziecka przetrwałych odruchów, a także sprawdzenie jak wygląda jego napięcie mięśniowe, równowaga, koordynacja, a także praca oczu

4. Testy
- wykonuje się je u dziecka od 4 roku życia. Badają one jego koordynację i płynność ruchową ciała, planowanie motoryczne, czucie ciała (umiejętność zlokalizowania bodźca dotykowego), równowagę oraz pracę rąk. Natomiast w przypadku dzieci poniżej 4 roku życia i tych, wobec których nie można zastosować testów np. z autyzmem, upośledzeniem umysłowym lub nie współpracujących z innych powodów, przeprowadza się badanie przy pomocy prób z obserwacji klinicznej i obserwacji spontanicznej aktywności dziecka na sali terapeutycznej.

5. Podsumowanie diagnozy - jest to rozmowa z rodzicami na temat wyników diagnozy i wniosków z nich płynących. Poszczególne wyniki są objaśniane i omawiane. Rodzice otrzymują pisemną diagnozę, która zawiera dane z wywiadu, dane z kwestionariuszy, wyniki prób klinicznych, wyniki testów oraz wnioski.

 


JAK ROZPOZNAĆ ZABURZENIA SI?
Istnieją pewne objawy nieprawidłowości w funkcjonowaniu dziecka, na które rodzice (opiekunowie) dziecka czy nauczyciele powinni zwrócić uwagę. Pojedynczy objaw nie jest wskazaniem do diagnozy SI. Jednak już kilka, a tym bardziej kilkanaście z nich jest powodem do przeprowadzenia pełnej diagnozy procesów integracji sensorycznej dziecka, które ma:

  • opóźnienia i zaburzenia rozwoju mowy

  • obciążony wywiad okołoporodowy (ciąże wysokiego ryzyka, wcześniactwo, pobyty na OIOM-ie noworodkowym, powikłania okołoporodowe)

  • trudności z czytaniem, pisaniem, liczeniem - trudności z rozpoznawaniem liter, cyfr, mylenie, odwracanie liter, pismo lustrzane, przekręcanie sylab, wyrazów, czytanie od końca wyrazów

  • nieprawidłowy chwyt kredki, długopisu, kłopoty z cięciem nożyczkami, rysowaniem po śladzie, kalkowaniem

  • trudności z utrzymaniem głowy (podczas dłuższego siedzenia) w pozycji pionowej, podpiera ją ręką, kładzie się na stoliku

  • często kłopoty ze wskazaniem części ciała, myli stronę prawą i lewą

  • trudności z samodzielnym żuciem i przełykaniem pokarmów, wybiera dania papkowate, z samodzielnym piciem

  • prawie zawsze jakiś siniak czy zadrapanie, gdyż potyka się i przewraca częściej niż rówieśnicy

  • wiele czynności samoobsługowych wykonuje z trudem, powoli, niezdarnie; do końca ich nie potrafi opanować. Ma kłopoty z: samodzielnym korzystaniu z WC czy kąpielą w łazience, ubieraniem się, zwłaszcza zapinaniem guzików, sznurowaniem butów

  • nadmierną ruchliwość - nie może usiedzieć czy ustać w jednym miejscu

  • utrudnioną orientację w otoczeniu - dziecko czuje się zagubione, potrzebuje sporo czasu by zapamiętać otoczenie

  • zaburzenia napięcia mięśniowego - wzmożone lub obniżone np. szybka męczliwość podczas pisania, 

    lęk przed upadkiem lub wysokością - wchodząc po schodach lub schodząc częściej niż inne dzieci trzyma się poręczy, niepewnie stawia nogi

  • obniżone zainteresowanie aktywnością ruchową, niechęć do karuzeli i huśtawek na placu zabaw, dziecko nie lubi podskakiwać, wykonywać fikołków Okazuje zdenerwowanie przed np. wejściem na wysoką drabinkę

  • niewspółmierną reakcję (np. krzyk, płacz) do siły bodźca na nagłe dotknięcie albo lekkie popchnięcie z tyłu

  • problemy z siadaniem na krześle lub poprawiając na nim swoją pozycję zdarza się, że spada, ma niezgrabne ruchy - zbyt zamaszyste, dziwaczne albo często chodzi na palcach

  • problemy z rzucaniem i łapaniem piłki

  • skłonności do szybkiego męczenia się, sprawia wrażenie słabego dziecka

  • problemy z uczeniem się nowych aktywności ruchowych (pływanie, jazda na rowerze), podczas gimnastyki lub rytmiki kłopoty z dotrzymaniem kroku rówieśnikom - wielu ćwiczeń nie jest w stanie wykonać.

  • słabe wyczucie odległości np. często staje zbyt blisko innych ludzi czy przedmiotów, Nieumyślnie wchodzi lub wpada na meble, ściany czy inne osoby Dziecku często przytrafiają się nieumyślne sytuacje np. rozlewanie soku, zrzucanie książek z ławki, rozsypywanie cukru

  • zaburzoną orientację - podczas gier zespołowych zdarza się, że biegnie w innym kierunku niż jego drużyna, w inną stronę niż piłka, którą ma złapać

  • problemy z koncentracją uwagi - trudności w skupieniu uwagi nad zadaniem, z wysłuchaniem polecenia. Trudności z współpracą z dorosłym lub współdziałania z innymi dziećmi;

  • problemy emocjonalne - często się obraża, jest uparte, reaguje agresywnie albo w kontaktach z innymi ludźmi dziecko zamyka się w sobie, jest nieśmiałe i wycofywane z kontaktu

  • niską samoocenę i nie wierzy we własne siły i możliwości

    Nadwrażliwość na bodźce zmysłowe np. gwałtownie reaguje i długo narzeka nawet na drobne urazy, często mruży oczy; zatyka uszy z powodu hałasu czy określonego dźwięku; dziecko zwraca szczególną uwagę na zapachy, które wywołują jego niepokój a czasem zdecydowaną dezaprobatę; unikanie zabaw plasteliną, malowania palcami, unikanie dotykania niektórych faktur i substancji np. kleju, piasku. trudności z tolerancją na czesanie, mycie głowy, podczas mycia zębów miewa odruch wymiotny.       Podwrażliwość na bodźce zmysłowe np. dziecko lubi kręcić się intensywnie i bardzo długo na karuzeli; może celowo uderzać się przedmiotami lub wpadać na ścianę, pocierać dłonie czy inne części ciała rzeczami o chropowatej fakturze, może uparcie obwąchiwać wybrane przedmioty, poszukiwać takich wrażeń jak np. wpatrywanie się w światło lampy sufitowej czy latarki; dziecko lubi smakować nietypowe czy niejadalne rzeczy takie jak np. pasta do butów; może też ignorować ból np. w takich sytuacjach jak dotykanie gorących przedmiotów

    Po podsumowaniu diagnozy, terapeuta SI przedstawia rodzicom opracowany, indywidualny program terapii dla ich dziecka.

Aby organizacja i interpretacja bodźców była prawidłowa, potrzebna jest współpraca 3 układów:

  • dotykowego (czyli identyfikacja bodźców czuciowych: interpretowanie, czy coś jest mokre czy suche, śliskie czy tępe, ostre czy gładkie),

  • przedsionkowego (czyli koordynacja ruchów oczu, głowy i ciała, która odpowiada za utrzymywanie równowagi, balansowanie),

  • proprioceptywnego (czyli interpretowanie przez mózg sygnałów z mięśni i stawów, które informują o pozycji i położeniu ciała w przestrzeni), to czucie swego ciała.

Nie bez znaczenia są także: zmysł wzroku, słuchu, węchu i smaku. To co robimy i jak wykonujemy wiele prostych i bardziej złożonych czynności, zależy od tego czy nasze zmysły są prawidłowo rozwinięte i zintegrowane ze sobą.

 

 

WAŻNE!!!

PODSTAWOWE ZASADY

Sesje ćwiczeń odbywać się powinny raz, dwa lub trzy razy w tygodniu

i trwać od 15 do 30 minut. Nie dłużej,

Dziecko powinno być chętne i zaangażowane!!

Wykonywane ćwiczenia są prowadzone delikatnie i bardzo uważnie,

aby go nie zniechęcić.

 

Zajęcia prowadzone w specjalnie przystosowanym pomieszczeniu. Pokój wyciszony, bez stymulowania dodatkowymi bodźcami. Na wyposażenie składają się między innymi: huśtawki; wałki; zestawy miękkich klocków; materace, maty o rożnej twardości i fakturze; piłki, poduszki, woreczki napełnione rożnego rodzaju materiałami; zabawki (puzzle, klocki); artykuły do prac plastycznych (tablice, arkusze papieru, kredki, klej, farby, plastelina, modelina, piasek); instrumenty muzyczne; zestawy do stymulacji węchowej, wzrokowej, słuchowej; koce; namioty; deskorolki; masażery.

Dobrze by było gdyby dziecko wykonywało ćwiczenia ruchowe na boso, co ma potęgować wrażenia sensoryczne odbierane przez receptory umiejscowione na stopach.

Program terapeutyczny dla dzieci zawiera: ćwiczenia równoważne, kontrolujące postawę, poprawiające koordynację wzrokowo-ruchową, trening dłoni.

  • huśtanie ruchem liniowym i obrotowym;

  • huśtanie ruchem liniowym i obrotowym z jednoczesnym wykonywaniem czynności dodatkowych: układaniem puzzli, rzucaniem przedmiotami do celu;

  • uciskanie ciała różnymi przedmiotami;

  • uciskanie rożnych przedmiotów;

  • pokonywanie toru przeszkód;

  • pchanie, ciągnięcie ciężkich przedmiotów;

  • chodzenie po podłożu różnego typu z otwartymi i zamkniętymi oczami;

  • podskoki na jednej i obu nogach;

  • przeskakiwanie z nogi na nogę;

  • skakanie wokół własnej osi;

  • przeskakiwanie przeszkód;

  • wchodzenie, schodzenie, wskakiwanie, zeskakiwanie ze stopnia;

  • turlanie się w różnych kierunkach z otwartymi i zamkniętymi oczami;

  • lepienie z plasteliny, modeliny, masy solnej, piasku;

  • układanie piramid z klocków;

  • malowanie palcami na materiałach o różnorodnej fakturze, substancjami o różnorodnej konsystencji;

  • malowanie oburącz;

  • przepychanie się, siłowanie.

WAŻNE!!!

Każde zajęcia terapii integracji sensorycznej należy zakończyć ćwiczeniami uspokajającymi, wyciszającymi, relaksacyjnymiMogą to być na przykład masaże manualne, również z użyciem przyrządów, leżenie na materacu pod kocem.

Układ dotykowy

Sygnałami zaburzeń układu dotykowego, które powinny wzbudzić czujność rodzica, mogą być m.in.:

  • niechęć do zabiegów pielęgnacyjnych (mycia głowy, czesania włosów, obcinania paznokci, smarowania kremem),

  • unikanie kontaktu cielesnego, dotykania, przytulania,

  • nadwrażliwość na materiały, metki w ubraniach,

  • wybieranie obszernych ubrań,

  • unikanie brudzących zabaw (piasku, błota, ciastoliny, malowania rękami),

  • wybiórcze jedzenie (konkretne smaki, wybrane konsystencje),

  • trzymanie długopisu opuszkami palców,

  • zakrywanie uszu w czasie hałasu (w centrum handlowym, w czasie odkurzania itp).

Zabawy wspierające układ dotykowy:

Pudło sensoryczne

W wersji podstawowej mogą to być kasztany, fasola, groch albo ryż wsypane do dużego plastikowego pojemnika. Można też do plastikowego pudełka nasypać np. ryżu albo kaszy manny i wrzucić drewniane puzzle. Zadaniem dziecka będzie wyłowienie ukrytych elementów. Doskonale sprawdzi się duże plastikowe pudełko. Dziecko może wcielić się w rolę archeologa i pobawić się w wykopaliska. Plastikowe pudełko wystarczy wypełnić piaskiem lub kaszą manną, dosypać kamyków i ukryć w nim małe dinozaury.

Ścieżki sensoryczne

Oczywiście można wykorzystać przedmioty, które znajdziemy w domu lub podczas spaceru. Wystarczy na macie piankowej albo na dywanie ułożyć np.: kamyki, małe szyszki, patyki, kasztany, ziarna fasoli czy żołędzie. Chodzenie po ścieżce sensorycznej to świetny masaż dla małych stóp, pobudza różne receptory, stymuluje wyobraźnię i równowagę oraz poprawia koordynację wzrokowo-ruchową.

Masy sensoryczne

Zabawy różnymi masami to świetne ćwiczenie dla małych rączek. Dzieci z zaburzeniami SI często nie lubią się brudzić, ale ugniatanie, przelewanie i dotykanie różnych faktur jest bardzo ważne w rozwoju motoryki małej. Dlatego warto proponować dziecku różne rozwiązania: ciastolinę, piankolinę, galaretki, piasek kinetyczny, lód itp. (dostępnych jest wiele przepisów na przeróżne masy, warto poszukać czegoś, co przypadnie dziecku do gustu). W warunkach naturalnych w zupełności wystarczy piasek i błoto.

Wspólne gotowanie

Mieszanie, przelewanie, odmierzanie, ugniatanie – wszystkie te czynności doskonale stymulują receptory dłoni.

Malowanie rękami i stopami

Dotykanie farb, malowanie paluszkami, odbijanie całych rączek i stópek. Malowanie rękami spodoba się także dzieciom, które nie lubią malować w tradycyjny sposób ze względu na słabe napięcie mięśniowe – używanie paluszków jest trudniejsze niż trzymanie kredki czy pędzla i dociskanie ich do kartki.

Pisanie palcem

Pisanie literek lub rysowanie różnych kształtów w rozsypanej na stole mące/kaszy mannie/piasku również pomaga uwrażliwiać receptory małych rączkach.



Układ równowagi

Zmysł ten odbiera i przetwarza wszelkie informacje związane z ruchem ciała. Informacje o ruchu odbierane i przekazywane są przez część ucha środkowego, zwaną błędnikiem. Błędnik rejestruje ruchy głowy i pozycje ciała w przestrzeni. Dzięki temu możemy ruszać się intensywnie, schylać się i podnosić, zbiegać ze schodów, ubierać buty stojąc, wirować w tańcu i na karuzeli nie tracąc przy tym poczucia równowagi. Udoskonalony i wyćwiczony zmysł równowagi pozwala wykonywać trudne ewolucje na lodzie, balansować na linie, skakać o tyczce itp. Wszyscy w pewnym momencie uczyliśmy się po kolei podstawowych aktywności ruchowych takich jak: unoszenie głowy, zmiana pozycji ciała, siadanie, przyjmowanie pozycji czworaczej, raczkowanie, wstawanie i chodzenie. Czynności te opanowuje się dzięki rozwojowi zmysłu równowagi i jego integracji z pozostałymi zmysłami. Nadwrażliwość na bodźce równoważne objawia się nieprzyjemnymi odczuciami związanymi z ruchem. Naturalną konsekwencją takiego stanu rzeczy jest unikanie ruchu. Dzieci nadwrażliwe na ruch nie lubią schodów, przewracają się na prostej drodze, potykają o własne nogi, niechętnie gonią piłkę, unikają huśtawek, drabinek i karuzeli. 

Zabawy rozwijające zmysł równowagi

Tor przeszkód

Biegnij, przeskocz, przeturlaj się, wdrap i znów biegnij. Tor przeszkód robimy w domu z krzeseł, ale najczęściej trenujemy go w lesie, gdzie jest dużo zwalonych drzew i naprawdę trzeba się pochylać, przechodzić, omijać i przebiegać. To świetnie pomaga na rozwój orientacji, zwinności, reakcji wspierając układ przedsionkowy i nawet dotykowy [liście, kora drzew]. Można też zrobić tor przeszkód z dywanu, ręczników, piłek, zabawek, po to, aby przedszkolak pochylał się, wspinał, skakał itd. Chodził po twardym, miękkim, ostrym, gładkim, ciepłym, zimnym, wszelkie możliwe proste ruchu po zróżnicowanych powierzchniach.

Kinestezja lub propriocepcja dotyczy informacji pochodzących z wnętrza ciała – głównie z mięśni, stawów oraz więzadeł. Stanowi źródło informacji o kondycji ciała oraz zajmowanej pozycji w określonej przestrzeni. To wewnętrzna świadomość dotycząca naszych części ciała, pozwalająca nam na wykonywanie zadań związanych z koordynacją.

Słabe przetwarzanie sensoryczne utrudnia zdolność planowania motorycznego pod wieloma względami. Dziecko:

      • nie potrafi bezproblemowo rozpoznać obiektu, który się przed nim znajduje;

      • nie posiada odpowiedniej świadomości własnego ciała, aby być w stanie wykorzystać je właściwie w procesie planowania motorycznego;

      • ma problemy ze zrozumieniem sposobu w jaki ma wykorzystać dany przedmiot;

      • niechętnie wykonuje istotne zadania;

      • nie chce angażować się w wykonywanie niczego nowego lub innego;

      • gdy robi coś, może okazać się, że dana czynność nie dostarcza mu oczekiwanego przyjemnego doświadczenia.





Zabawy na czucie własnego ciała (priopriocepcja)

Skakanie (nie tylko przez skakankę).

Przeskakiwanie po płytkach na chodniku, po kafelkach, razem z piłką, woreczkiem między kolankami lub z woreczkiem na głowie. To dobrze rozwija świadomość własnego ciała pod warunkiem, że dziecko to chce wykonywać.

Na początku mało zadań, z czasem utrudniać i komplikować, wydłużać czas.

Naleśnik

Rozłóż koc na podłodze, dziecko ułóż na brzegu. Turlaj go w kierunku drugiego brzegu, ciasno zawijając w koc, mówiąc, że zawijasz naleśnika. Następnie, jeżeli jest zadowolony, udawaj, że kroisz, posypujesz cynamonem lub zjadasz naleśnika, delikatnie masując zawinięte dziecko rękami. Zadaniem dziecka jest samodzielne rozwinięcie się.

Ćwiczenia z dużą piłką

Leżenie na piłce lub siedzenie na niej – to ciągła walka o utrzymanie równowagi, która w pierwszej kolejności wymaga spięcia mięśni, które nas „trzymają”, czyli mięśni głębokich. Samo utrzymanie równowagi na kołyszącej się pod ciężarem dziecka piłce będzie nowym doświadczeniem.

Ćwiczenia z deskorolką

Balansowanie ciałem, utrzymywanie równowagi, wzmacnianie mięśni głębokich, to wszytko daje nam proste ćwiczenie z deskorolką. Podobne ćwiczenia wykonuje się podczas sesji terapeutycznych na specjalnych platformach do bujania. Dziecko trzymane za ręce lub pod pachy i balansując jego ciałem delikatnie jeździmy w jedną i drugą stronę, zawsze naprzemiennie raz lewą, raz prawą kończyną.

Ćwiczenia na niestabilnych nawierzchniach

Można ćwiczyć na wszystkim co jest niestabilne a da się jakoś na tym stanąć. Można zbudować zróżnicowany tor przeszkód. Podczas pokonywania go dziecko idzie po twardej lub miękkiej nawierzchni, podnosi nogi do góry, aby przejść przeszkodę, kuca lub czołga się pod liną oraz wchodzić po stopniach.

Ćwiczenia z zawiązanymi oczami

Dziecko staje przed nami, zawiązujemy mu oczy i mówimy różne polecania.

Teraz dotknij ucha, dotknij nosa, podnieś lewą nogę do góry, wyciągnij do przodu prawą rękę, złap się za kolana a teraz za kostki itp. Dziecko w ten sposób uczy się orientacji własnego ciała, a przewiązane oczy uniemożliwiają wzrokowe lokalizowanie omawianych części ciała oraz sugerowanie ich nie świadomie naszym spojrzeniem

Ćwiczenia z zawiązanymi oczami

Dziecko staje przed nami, zawiązujemy mu oczy i mówimy różne polecania - Teraz dotknij ucha, dotknij nosa, podnieś lewą nogę do góry, wyciągnij do przodu prawą rękę, złap się za kolana a teraz za kostki itp. Dziecko w ten sposób uczy się orientacji własnego ciała, a przewiązane oczy uniemożliwiają wzrokowe lokalizowanie omawianych części ciała.

Zmysł słuchu

Dziecko nadreaktywne narzeka na dźwięki i hałasy, które nie przeszkadzają innym osobom. Zatyka uszy, odcina się od dźwięków, mogą mu przeszkadzać odgłosy pracującej suszarki czy odkurzacza. Dziecko podreaktywne ignoruje dźwięki i głosy, ale nierzadko dotyczy to tez wyjątkowo głośnych dźwięków muzyki czy innych hałasów. Dziecko, które poszukuje wrażeń sensorycznych, lubi przebywać w miejscach pełnych dźwięków. Dyskryminacja sensoryczna polega na tym, że dziecko nie odróżnia różnic między dźwiękami. Często dotyczy to spółgłosek, które kończą wyrazy. Dlatego dziecko może nie rozumieć komunikatów do niego kierowanych, zwłaszcza gdy wokół panuje gwar lub rozpraszają go inne hałasy, np. dochodzące zza ruchliwej ulicy.

Oto kilka propozycji zabaw słuchowych:

  • rozpoznawanie i różnicowanie głosów zwierząt, dźwięków z otoczenia, dźwięków instrumentów (wszelkie gry dźwiękowe)

  • rozpoznawanie i różnicowanie dźwięków wysokich, niskich

  • rozpoznawanie i różnicowanie rytmów

  • odtwarzanie rytmu

  • odgadywanie usłyszanego rytmu

  • dzielenie wyrazów na sylaby

  • porównywanie długości wyrazów

  • wyszukiwanie obrazków z podaną liczbą sylab

  • kończenie wyrazów odpowiednią sylabą

  • nauka rymowanek

  • nauka piosenek, wierszyków

     

Zagadki słuchowe

Do lateksowych rękawiczek nasypać rożne przedmioty zróżnicowane dźwiękami jakie wydają, gdy obijają się o siebie. Następnie rękawiczki nadmuchać i zawiązać. Dziecko z zawiązanymi oczami potrząsa kolejno podawanymi rękawiczkami i próbuje odgadywać, co jest ukryte w środku.

Co wydaje taki dźwięk?

Korzystając z dyktafonu w telefonie komórkowym możemy nagrać wiele różnych, codziennych dźwięków. Kiedy odtworzymy dziecku nagranie, może ono próbować nazwać je wszystkie, ale też zwrócić uwagę na takie zwykle pomijane, jak oddech osoby nagrywającej, kapanie wody, brzęczenie lodówki. Możliwość wielokrotnego odtworzenia nagrania pozwala usłyszeć wszystko lepiej i wyraźniej, ale też zastanowić się, jakie dźwięki ostrzegają przed niebezpieczeństwem.

Wystukiwane rytmu

Do tej zabawy wystarczy kartka, flamaster i nasze ręce. Najpierw zastanawiamy się, jakie dźwięki mogą wydawać nasze ręce, np.: klaśnięcie, stuknięcie palcem o stół, uderzenie dłonią o stół. Umawiamy się, że każdy z tych dźwięków ma odpowiednik graficzny (mała, średnia, duża kropka lub kółko, trójkąt, kwadrat) i rysujemy na kartce pewien ich ciąg (najpierw złożony z 3 elementów, potem stopniowo wydłużając), a dziecko odtwarza go.

Narysuj dźwięk

Korzystając z instrumentów znajdujących się w domu (mogą to być „przeszkadzajki” robione wspólnie z dzieckiem: proste grzechotki, kij deszczowy, kołatki, terkotki) lub nagrań instrumentów proponujemy dziecku zabawę w rysowanie dźwięków.

Dźwięki można wyrażać za pomocą samej kreski (linie grube, cienkie, proste, urywane, zawijasy), ale też kolorów. Można rysować jedną linię melodyczną lub cały utwór – to wyborna okazja do posłuchania arcydzieł muzyki klasycznej.


Zmysł wzroku,

czyli zdolność widzenia – odbierania i rozpoznawania przez oko bodźców świetlnych.

Na prawidłowy rozwój funkcji wzrokowych ogromny wpływ ma doświadczenie a także współpraca z innymi systemami m.in. ze zmysłem ruchu i równowagi, dotyku oraz z prawidłowym napięciem mięśniowym czy integracją odruchów wczesnodziecięcych.

Nieprawidłowe przetwarzanie i integracja bodźców wzrokowych niekorzystnie wpływa na rozwój dziecka w wielu, pokrótce omówionych wyżej, aspektach. Utrudnia lub uniemożliwia:

  • utrzymanie właściwej ostrości widzenia, zwłaszcza podczas pracy z bliska np.: czytania, pisania, rysowania i wykonywania plac plastycznych;

  • wykonywanie płynnych ruchów oczu; jest to czynność istotna m.in. podczas śledzenia linijek czytanego tekstu;

  • śledzenie wzrokiem za przemieszczającym się przedmiotem m.in. za piłką podczas zajęć ruchowych;

  • utrzymanie nieruchomego pola widzenia podczas poruszania się m.in. podczas chodzenia, biegania, zabaw na placu zabaw;

  • postrzegania głębi, określania odległości od ciała dziecka do przedmiotów w otoczeniu;

  • przerzutność wzroku z dali do bliży co jest szczególnie istotne m.in. podczas przepisywania informacji z tablicy do zeszytu;

  • odróżnianie pierwszego planu od tła, m.in. podczas poszukiwania określonego przedmiotu w zatłoczonym polu widzenia (przeszukiwanie konkretnej zabawki w pokoju zabaw)

Nieprawidłowa wrażliwość na bodźce wzrokowe również jest źródłem wielu trudności. Wyróżnia się w tej grupie wrażliwość na światło, kontrast a także na kolor i wzór.

Za objawy nadwrażliwości na bodźce wzrokowe można uznać m.in.:

  • unikanie słońca, błysków światła i światła jarzeniowego, pulsacyjnego,

  • mrużenie, tarcie i zamykanie oczu pod wpływem światła,

  • słaba tolerancja zmian rodzaju i natężenia światła,

  • niechęć do luster i oglądania w nim własnego odbicia,

  • męczliwość podczas pracy z materiałem obrazkowym,

  • znacznie skrócony czas fiksacji,

  • niechęć do zabawy kolorowymi i świecącymi zabawkami,

  • zamykanie oczu, kiedy w kierunku dziecka nadlatuje rzucona piłka,

  • preferowanie monotonnych, statycznych zabaw i unikanie zabaw z grupą.

Objawami podwrażliwości na bodźce wzrokowe są m.in.:

  • długie wpatrywanie się w słońce i w inne źródła światła,

  • preferowanie jaskrawych, migających zabawek,

  • machanie głową, bieganie, skakanie w celu dostarczania wrażeń wzrokowych,

  • zainteresowanie lustrami i błyszczącymi przedmiotami,

  • mała spostrzegawczość, niezauważanie zmian w otoczeniu,

  • trudności z wyszczególnianiem obrazu z tła, wskazaniem obrazka w książeczce, 

  • odmawianie zasłaniania oczu, lęk przed ciemnością.

Należy pamiętać, że narząd ruchu i wzroku pozostają ze sobą w ścisłej współpracy. Nieprawidłowy rozwój jednego z nich może zaburzać rozwój drugiego. Pracując z dziećmi nadwrażliwymi wzrokowo nie możemy od nich wymagać by np. bawiły się w berka, zanim nie poprawimy rejestracji i przetwarzania wrażeń wzrokowych. Tak samo trudno nam będzie dłużej pracować przy stoliku, nad omawianiem nisko-kontrastowych obrazków z dzieckiem, które jest podwrażliwe wzrokowo.

 

Zabawy kształtujące zmysł wzroku

Kolorowe tabliczki

Pomysł na tę zabawę zaczerpnięty jest z pomocy zaprojektowanych przez Marię Montessori. Są to drewniane tabliczki pomalowane tak, że dziecko może je układać parami lub stopniować odcienie jednego koloru. Tańszą wersję tej pomocy można przygotować korzystając z próbnika kolorów (dostępnego w sklepie z farbami). Dziecko układa pocięte kartoniki, dobiera podobne odcienie, stopniuje je od najciemniejszego do najjaśniejszego i na odwrót.

Barwne bąbelki

Do dobrej jakości woreczka strunowego wlewamy bezbarwny olej (może być to oliwka dla dzieci, olej jadalny, warto też wypróbować płynną parafinę) i kilka kropelek zabarwionej barwnikiem spożywczym wody. Po szczelnym zamknięciu woreczka dziecko może bawić się w rozpłaszczanie bąbli, dzielenie ich na mniejsze lub łączenie w większe. Na woreczku można też narysować labirynt, a zadaniem dziecka będzie przepchnięcie bąbelka przez całą trasę. Jeśli wkroplimy wodę w kilku kolorach, można łączyć bąble ze sobą i obserwować mieszanie się kolorów.

Tęcza

Do jej wykonania potrzebujemy cukierków w kolorowej otoczce. Na talerzu (koniecznie białym, najlepiej okrągłym) układamy tęczowy krąg z cukierków. Nalewamy niewielką ilość wody – tyle, żeby spód cukierków był w niej zanurzony. Po chwili oczekiwania cukier rozpuszcza się, a barwniki tworzą kolorowe smugi. Cukierki można układać w różne kompozycje, efekt zawsze jest ciekawy.

Układanie figur, kształtów, szeregów

 

  • układanie wg wzoru (musimy przygotować wcześniej dwa komplety kolorowych figur np., wyciętych z kartonu). Układamy przed dzieckiem wzór ze „swojego” kompletu, np. czerwony trójkąt - żółte koło - niebieski kwadrat – czerwony kwadrat itd., następnie dziecko musi ułożyć taki sam wzór jak nasz;
  • układanie z pamięci (układamy wzór, prezentujemy go dziecku przez pewien czas, np. 20 sekund i prosimy, aby uważnie się przyjrzało i postarało zapamiętać. Następnie składamy wzór, a dziecko odtwarza go z pamięci (wykorzystując do tego figury ze swojego kompletu).

 Składanie pociętych obrazków

 

  • wg wzoru (np. przecięte na kilka części dwie identyczne kartki pocztowe – rodzic układa swoją jako wzór, a następnie to samo robi dziecko)
  • bez wzoru (można tu wykorzystać różne obrazki, pocztówki, zdjęcia – pocięte na kawałki)  

Uzupełnianie braków na obrazkach
Można w tym celu wykorzystać gotowe obrazki dostępne w Internecie, na których brakuje pewnych części – zadaniem dziecka jest rozpoznanie i nazwanie brakujących części/przedmiotów (np. brak nosa w rysunku twarzy). 

Różnicowanie położenia figur/elementów w przestrzeni

Co jest blisko a co daleko? (np. podczas spaceru)

 

 


Miłej zabawy!

Opracowała

  mgr Dorota Rafalont 

Autor: mgr Dorota Rafalont